Sunday , February 18 2018 / یکشنبه , بهمن ۲۹ ۱۳۹۶
خانه / تبیین جایگاه رفیع شوراهای اسلامی

تبیین جایگاه رفیع شوراهای اسلامی

تبیین جایگاه رفیع شوراهای اسلامی

در فرهنگ واژگان، شورا به معنای مشورت، رایزنی و جمعی که برای مشورت گرد هم می آیند تعریف شده است. شورا اصطلاحی است اسلامی که ریشه در آموزه های قرآنی و سنّت نبوی دارد و دو بار در قرآن مجید بعنوان عملی شایسته یاد شده است. اهمیت شورا تا آنجاست که نام چهل و دومین سوره قرآن مجید «شوری» است. سوره ای مکّی با ۵۳ آیه. در همین سوره است که خداوند یکی از نشانه های اهل ایمان را مشورت می داند آنجا که در آیه ۳۸ می فرماید:

«آنها که دعوت پروردگارشان را اجابت کرده، و نماز را برپا داشته، و کارهایشان به طریق مشورت در میان آنها صورت می‏گیرد، و از آنچه به آنها روزی داده‏ایم انفاق می‏کنند».

در جای دیگر یعنی آیه ۱۵۹ سوره آل عمران، اصل شورا به عنوان یک دستور الهی به پیامبر (صلوات ا… علیه) ابلاغ می گردد:

«پس به [برکت] رحمت الهى با آنان نرمخو [و پرمهر] شدى و اگر تندخو و سختدل بودى قطعاً از پیرامون تو پراکنده مى‏شدند پس از آنان درگذر و برایشان آمرزش بخواه و در کار[ها] با آنان مشورت کن و چون تصمیم گرفتى بر خدا توکل کن زیرا خداوند توکل‏کنندگان را دوست مى‏دارد».

نمونه های فراوانی در زندگانی و سیره پیامبر گرامی اسلام و ائمه (صلوات ا… علیهم اجمعین) می توان یافت که در آن مشورت پاس داشته شده است. امام علی (علیه السلام) در نهج البلاغه می فرماید: «هیچ پشتیبانی چون مشاوره نیست» و «هر که خود رأیى کند نابود شود و هر که با بزرگان مشورت کند در خردهایشان شریک گردد».

در اصول مختلفی از قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران با هدف حاکمیت اراده ملّی و مشارکت مردم در اداره امور کشور، به کارکرد ویژه شوراها بعنوان یکی از مهمترین دستاوردهای انقلاب اسلامی اشاره شده است. آنچنان که قانونگذار در اصول آغازین قانون اساسی یعنی اصل ششم، خاستگاه اداره امور کشور را خرد جمعی می داند: «در جمهوری اسلامی ایران امور کشور باید به اتکاء آراء عمومی اداره شود» و در اصل هفتم قانون اساسی، شوراها بعنوان ارکان تصمیم گیری و اداره امور کشور شناخته شده اند:

«طبق دستور قرآن کریم: “و امرهم شوری بینهم” و “شاورهم فی الامر”، شوراها، مجلس شورای اسلامی، شورای استان، شهرستان، شهر، محل، بخش، روستا و نظایر اینها از ارکان تصمیم‏گیری و اداره امور کشورند».

و در همین راستا بطور مبسوط در اصل صدم قانون اساسی آمده است:

«برای پیشبرد سریع برنامه‏های اجتماعی، اقتصادی، عمرانی، بهداشتی، فرهنگی، آموزشی و سایر امور رفاهی از طریق همکاری مردم با توجه به مقتضیات محلّی، اداره امور هر روستا، بخش، شهر، شهرستان یا استان با نظارت شورایی به نام شورای ده، بخش، شهر، شهرستان یا استان صورت می‌گیرد که اعضای آن را مردم همان محل انتخاب می‌کنند. شرایط انتخاب‏کنندگان و انتخاب شوندگان و حدود وظایف و اختیارات و نحوه انتخاب و نظارت شوراهای مذکور و سلسله مراتب آنها را که باید با رعایت اصول وحدت ملّی و تمامیت ارضی و نظام جمهوری اسلامی و تابعیت حکومت مرکزی باشد قانون معیّن می‌کند».

و در اصل ۱۰۳ قانون اساسی نیز در جهت تثبیت جایگاه شوراها و ضمانت اجرایی بخشیدن به تصمیمات آنها، مقامات دولتی ملزم به رعایت تصمیمات شوراها شده اند:

«استانداران، فرمانداران، بخشداران و سایر مقامات کشوری که از طرف دولت تعیین می‌شوند در حدود اختیارات شوراها ملزم به رعایت تصمیمات آنها هستند».

به هر روی به پشتوانه موارد مذکور، در تاریخ ۹ اردیبهشت ۱۳۷۸ نخستین دوره شوراهای اسلامی شهر و روستا حیات خویش را با تکیه بر آراء عمومی آغاز کردند و اینک با سپری شدن ۱۴ سال از عمر این نهاد مبارک، روز به روز شاهد پویایی و کارایی هرچه بیشتر این کانونهای تصمیم سازی و تصمیم گیری که در رأس هرم مدیریت شهری و روستایی می باشند هستیم.

جوابی بنویسید

ایمیل شما نشر نخواهد شدخانه های ضروری نشانه گذاری شده است. *

*


*

شما می‌توانید از این دستورات HTML استفاده کنید: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>